NAORUŽANA DEMOKRATIJA I KONTROLA DRŽANJA ORUŽJA U SAD

Apstrakt

Autor komentariše presudu Vrhovnog suda SAD u slučaju MCDONALD ET AL. v. CITY OF CHICAGO, ILLINOIS, ET AL, oslanjajući se na agencijske vesti, tekst presude Vrhovnog suda i opštepoznate činjenice iz socijalne i ideološke istorije Amerike. U prvom delu svog rada on ukazuje da je razmatrana presuda samo jedna epizoda, i to relativno beznačajna, u produženom odmeravanju snaga između liberala i konzervativaca u vodećim krugovima američkog političkog i intelektualnog života, borbi koja niti počinje niti se završava ovom presudom. Uprkos nastojanjima pristalica „prava na oružje“ da naglase prekretnički značaj presude Vrhovnog suda za ustanovljenje, učvršćivanje i pravno uobličenje prava na držanje ličnog oružja, autor ovu presudu sagledava u široj perspektivi trajne napetosti između Obamine administracije i konzervativne republikanske opozicije. Rečena presuda može se shvatiti kao upozorenje Predsedniku da u Vrhovnom sudu još postoji snažna konzervativna većina spremna da igra ulogu protivteže njegovoj liberalnoj politici. Drugi deo teksta bavi se formulacijom i obrazloženjem same presude. Ona ima više veze sa američkim fedrativnim uređenjem i načinom na koji se ono ispoljava kroz ovlašćenja saveznih, državnih i lokalnih vlasti nego sa ustavnošću mera koje predviđaju kontrolu posedovanja oružja. To je posledica činjenice da je Vrhovni sud već utvrdio pravo značenje Drugog amandmana na Ustav SAD svojom presudom u slučaju District of Columbia v. Heller, 554; sud je ovaj amandman tumačio u smislu da njegove odredbe potvrđuju pravo građana na posedovanje ličnog vatrenog oružja kao Ustavom garantovano pravo. Ovim primerom autor nastoji da ilustruje različite pravne tehnike kojima se služi anglosaksonsko i kontinentalno pravo u pokušaju da od ustavnosti i zakonitosti načine stvarnu i delotvornu društvenu snagu. Poslednji deo ovog priloga traga za društvenom i ideološkom pozadinom predmetne presude Vrhovnog suda. On pretpostavlja postojanje duboko ukorenjenih tradicija „naoružane demokratije“ – stanja u kojem većina odraslog muškog stanovništva poseduje lično vatreno oružje kao nužan preduslov samoodržanja u haotičnoj društvenoj sredini Divljeg Zapada – u američkoj istorijskoj svesti, ocrtavši njen nastanak u kolonijalnoj prošlosti, njenu ulogu u oblikovanju američkih demokratskih ustanova u okviru jedne predurbane i preindustrijske civilizacije, njen preobražaj u konzervativni ideološki kompleks nakon završetka Američkog građanskog rata i njeno mesto u društvenom pejzažu savremene Amerike. Zaključujući izlaganje, autor dokazuje kako protivnici strože kontrole vatrenog oružja ne uspevaju pokazati da masovno posedovanje ličnog vatrenog oružja pogoduje borbi protiv kriminala.