PRAVNO-POLITIČKI DOMETI ZABRANE POLITIČKIH STRANAKA U NEMAČKOJ

Apstrakt

SR Nemačka je prva država Evrope koja je članom 21. Ustava konstituisala političke partije tako da Savezni ustavni sud može da ih zabrani, ukoliko nađe da su neustavene. Već u prvim godinama postojanja SR Nemačke, Sud je na inicijativu vlasti, zabranio dve poltičke partije, koje pripadaju krajnjoj levici i desnici nemačke političke scene. Međutim, ubrzo nakon zabrane tih partija dolazi do novog formiranja veoma sličnih političkih partija, kojima je pored delimično izmenjenog naziva, članstvo i ideologija u velikoj meri nasleđeneno, upravo od strane zabranjenih političkih partija. U obrazloženju predmetnih presuda izražena je strepnja za liberalni demokratski sistem, koji je, prema stanovištu Suda, ugrožen samim postojanjem takvih partija, te činjenica da su političke partije koje promovišu totalitarnu ideologiju, ubrzo nastavile sa radom, dovodi u pitanje iskrenost takvih stanovišta. Takođe, pitanje zabrane političkih partija u Nemačkoj je i danas aktuelno. Desničarska partija NPD nije zabranjena početkom ovog veka zbog procesnih neprilika koje su stvorili ubačeni agenti (“državni službenici”) koji su, usled minornosti strukture te partije uspeli čak da se probiju na visoka mesta u toj partiji. Novi predlog za zabranu NPD sa nestrpljenjem se očekuje i to zbog stave ESLjP da političke partije koje prete demokratiji moraju imati makar kakvu šansu (političku snagu) da sprovedu svoju nameru političkim putem. NPD je danas minorna politička stranka, bez ikakvog uticaja u društvu.